SANAT VE DEĞER İLİŞKİSİ

Sanat, bazı düşüncelerin, amaçların, duyguların, durumların ya da olayların, deneyimlerden yararlanarak, beceri ve düş gücü kullanılarak ifade edilmesine ya da başkalarına iletilmesine yönelik estetik ve yaratıcı bir insan etkinliği diye tanımlanabilir. İnsanı eğitmede veya biçimlendirmede sanatın çok önemli bir yeri vardır. Sanat, sadece insanların heyecanlarını inceltmeye, duygularını yüceltmeye yaramakla kalmaz, insanlar üzerinde kalıcı bir etki de bırakır (Akdoğan, 2001). Ayrıca toplumsal konular üzerine olan sanat eserleri, insanların bu konular hakkında bilincinin artmasını sağlar. Yani sanat sadece estetik bir güzellik oluşturmakla kalmaz, toplumsal fayda da sağlar.

Sanat eserinin temel özelliği, gerçekliği, alıcısını, izleyicisini, okuyucusunu değiştirmesidir. Bir şiiri, bir romanı okumuş olan, bir resme bakmış olan, bir tiyatro gösterisi izlemiş olan insan, o şiirden, romandan, müzikten, resimden ve tiyatro gösterisinden önceki insan değilse, sanat eserleri kendilerinden beklenen görevi yerine getirmiş sayılır. Örneğin: "Bir kitap okudum, hayatım değişti, o film, hayatımda çok önemli bir yere sahiptir, o şiiri hiçbir zaman unutamam, o tablo beni hep alır başka yerlere götürür” türü sözler, sanatın insanı etkileme ve yönlendirmede nasıl bir güce sahip olduğunu ortaya koymaktadır (Akdoğan, 2001).

Değer, bir sosyal grup veya toplumun üyelerinin çoğunluğu tarafından doğru ve gerekli oldukları kabul edilen ortak düşünce, amaç, temel ahlaki ilke ya da inançlardır. Dolayısıyla değerler, toplumun sosyal ihtiyaçlarını karşıladığına ve bireylerin iyiliği için olduğuna inanılan ölçütlerdir. Bu açıdan değerler sadece bilinci değil, duygu ve heyecanları da ilgilendiren yargılardır, bireyin bilincinde yer alan ve davranışı yönlendiren güdülerdir (Bacanlı, 2011).

Bu yüzden; insana, onun duygularına, vicdanına dokunan ve seslenen sanat, insanların bazı değerleri kazanmasında oldukça önemli ve etkili bir araçtır. Değer, sanat gibi toplum üzerinde derin etkiler bırakabilen, kitlelere rahatlıkla ulaşabilen araçlar sayesinde insanlara benimsetilebilir, toplum tarafından hoş ve gerekli karşılanan davranışlar yaygınlaştırılabilir.